Thursday, July 14, 2016

6th Chapter 20th Sloka

यत्रोपरमते चित्तं निरुद्धं योगसेवया ।
यत्र चैवात्मनात्मानं पश्यन्नात्मनि तुष्यति ६.२०

yatroparamate cittaṃ niruddhaṃ yogasevayā |
yatra caivātmanātmānaṃ paśyannātmani tuṣyati ||6.20||

यत्र 0परमते III/1 चित्तम् 1/1 निरुद्धम् 1/1 योगसेवया 3/1
यत्र 0 0 0त्मना 3/1त्मानम् 2/1 पश्यन् 1/1त्मनि 7/1 तुष्यति III/1

When the mind, mastered by the practice of meditation, abides (in ātman) and when, seeing oneself by oneself alone, one rejoices in oneself.

When (यत्र 0) the mind (चित्तम् 1/1), mastered (निरुद्धम् 1/1) by the practice of meditation (योगसेवया 3/1), abides (परमते III/1) (in ātman) and ( 0) when (यत्र 0), seeing (पश्यन् 1/1) oneself (त्मानम् 2/1) by oneself (त्मना 3/1) alone ( 0), one rejoices (तुष्यति III/1) in oneself (त्मनि 7/1).

यत्र 0 योगसेवया 3/1 निरुद्धम् 1/1 चित्तम् 1/1 परमते III/1, यत्र 0 0त्मना 3/1 0त्मानम् 2/1 पश्यन् 1/1 (सः 1/1) त्मनि 7/1 तुष्यति III/1

§  यत्र  [yatra] = when = अव्ययम्
तद् + त्रल् 5.3.10 सप्तम्यास्त्रल् ।
§  योगसेवया [yogasevayā] = by the practice of meditation = योगसेवा (f.) + करणे to परमते 3/1
§  निरुद्धम् [niruddham] = mastered = निरुद्ध n. + adj. to चित्तम्
§  चित्तम् [cittam] = the mind = चित्त (n.) + कर्तरि to परमते 1/1
§  परमते [uparamate] = abides = उप + रम् to stop + लट्/कर्तरि/III/1
§  यत्र [yatra] = when = अव्ययम्
§  [ca] = and = अव्ययम्
§  त्मना [ātmanā] = by oneself = आत्मन् (m.) + करणे to पश्यन् 3/1
§  [eva] = alone = अव्ययम्
§  त्मानम् [ātmānam] = oneself = आत्मन् (m.) + कर्मणि to पश्यन् 2/1
§  पश्यन् [paśyan] = seeing = पश्यत् m. + adj. to (सः) 1/1
§  त्मनि [ātmani] = in oneself = आत्मन् (m.) + अधिकरणे to तुष्यति 7/1
§  तुष्यति [tuṣyati] = one rejoices = तु॒षँ प्रीतौ (4P) to be satisfied + लट्/कर्तरि/III/1

Monday, June 27, 2016

6th Chapter 18th Sloka



यदा विनियतं चित्तमात्मन्येवावतिष्ठते ।
निःस्पृहः सर्वकामेभ्यो युक्त इत्युच्यते तदा ॥६.१८॥

yadā viniyataṃ cittamātmanyevāvatiṣṭhate |
niḥspṛhaḥ sarvakāmebhyo yukta ityucyate tadā ||6.18||


यदा 0 विनियतम् 1/1 चित्तम् 1/1 आत्मनि 7/1 एव 0 अवतिष्ठते III/1
निःस्पृहः 1/1 सर्वकामेभ्यः 5/3 युक्तः 1/1 इति 0 उच्यते III/1 तदा 0 ॥६.१८॥


·         यदा [yadā] = when = अव्ययम्
·         विनियतम् [viniyatam] = that which has gained a certain composure = विनियत (n.) + adjective to चित्तम् 1/1
·         चित्तम् [cittam] = the mind = चित्त (n.) + कर्तरि to अवतिष्ठते 1/1
·         आत्मनि [ātmani] = in the self = आत्मन् (m.) + अधिकरणे to अवतिष्ठते 7/1
·         एव [eva] = alone = अव्ययम्
·         अवतिष्ठते [avatiṣṭhate] = remains = अव + स्था गतिनिवृत्तौ (1P) to remain + लट्/कर्तरि/III/1
·         निःस्पृहः [niḥspṛhaḥ] = one is free = निःस्पृह (m.) + adjective to युक्तः 1/1
·         सर्वकामेभ्यः [sarvakāmebhyaḥ] = from all the objects of desire = सर्वकाम (m.) + adjective to अपादाने 5/3
·         युक्तः [yuktaḥ] = ne who is accomplished = युक्त (m.) + कर्मणि to उच्यते 1/1
·         इति [iti] = as = अव्ययम्
·         उच्यते [ucyate] = is said = वच् परिभाषणे (2A) to say + लट्/कर्मणि/III/1
·         तदा [tadā] = then = अव्ययम्


When the mind has gained a certain composure (and) remains in the self alone, when one is free of longing from the objects (of desire), then (the person) is said (to be) one who is accomplished.

Sentence 1:
यदा 0 विनियतम् 1/1 चित्तम् 1/1 आत्मनि 7/1 एव 0 अवतिष्ठते III/1 सर्वकामेभ्यः 5/3 । (यदा 0) निःस्पृहः 1/1 (भवति III/1)। तदा 0 युक्तः 1/1 इति 0 उच्यते III/1 ॥६.१८॥
When (यदा 0) the mind (चित्तम् 1/1) has gained a certain composure (विनियतम् 1/1) (and) remains (अवतिष्ठते III/1) in the self (आत्मनि 7/1) alone (एव 0), when (यदा 0) one is (भवति III/1) free (निःस्पृहः 1/1) of longing from the objects (सर्वकामेभ्यः 5/3) (of desire), then (तदा 0) (the person) is said (उच्यते III/1) to be (इति 0) one who is accomplished (युक्तः 1/1).


Free download of PDF files are available at Arsha Avinashi Foundation.